Światła wybrzeża

Każda latarnia morska ma inny kształt, jest inaczej malowana i inaczej świeci. Największy zasięg ma ta na Rozewiu, najwyższą wieżę – ta w Świnoujściu, najniższa jest w Jastarni, a najmłodsza – w Porcie Północnym.

Jest jeszcze latarnia Arctowski w Polskiej stacji badawczej PAN na Antarktyce. Istnieje od 1977 r., ma charakterystyczne czerwono-białe pasy, ale niewielu rodaków będzie miało szansę kiedykolwiek zobaczyć ją w naturze.

::Świnoujście

Usytuowana na prawym brzegu rzeki Świny imponująca żółto-czerwona wieża mierzy ponad 64 m, zaś jej światła świecą na wysokości 68 m n.p.m. Na górę prowadzi 308 schodów, a każdy, kto się tam wdrapie, może otrzymać imienny certyfikat zdobycia najwyższej latarni morskiej w Europie. Jako jedyna w Polsce ma dwukolorowe światła: białe, widoczne z odległości 25 Mm – mil morskich – (46,4 km) i czerwone o zasięgu 9 Mm (16 km). Jest też najbardziej cofnięta na południe spośród wszystkich „gwiazd” polskiego wybrzeża Bałtyku.

Położenie: woj. zachodniopomorskie, pow. Świnoujście (grodzki).
Dojazd PKS, PKP

Kontakt: Muzeum, tel. (91) 321 61 03, www.swinoujscie.com/latarnia. Stowarzyszenie Miłośników Latarń Morskich, 70-207 Szczecin, pl. Batorego 4, tel. (91) 440 32 29

::Wisełka

Na terenie Wolińskiego Parku Narodowego stoi „Kikut” – w pełni zautomatyzowana latarnia, uruchomiona 15 stycznia 1962 r.

Nie jest udostępniona do zwiedzania. Szara, cylindryczna wieża z białą kopułą i galerią mierzy 15 m, ale jej światło świeci najwyżej, 91,5 m ponad wodą. Latarnia stoi na wysokim klifie (76 m), ma zasięg 16 Mm (29,6 km). Okrągła wieża widokowa, zbudowana w XIX w. z polnych kamieni, została podwyższona ceglanym murem, zaś w kabinie optycznej umieszczono automat zmieniający żarówki. Jest to jedyny obiekt bez stałej obsługi.

Położenie: woj. zachodniopomorskie, pow. kamieński; 2,5 km na północny wschód od miejscowości Wisełka – ok. 300 m od brzegu

Kontakt: Woliński Park Narodowy, ul. Niepodległości 3a, 72-500 Międzyzdroje, tel. (91) 328 07 27;
IT w Międzyzdrojach, ul. Bohaterów Warszawy 20, tel. (91) 328 27 78

::Niechorze

Trzecia „gwiazda” polskiego wybrzeża, licząc od Świnoujścia, działa od 1866 r. Mierząca 45 m ośmiokątna jasnożółta wieża, wykończona czerwoną i czarną cegłą, uchodzi za jedną z najładniejszych latarń w Polsce. Usytuowana jest na stromym 22-metrowym brzegu. Na wysokości 62,8 m n.p.m. wysyła białe światło błyskowe o mocy 1000 W i zasięgu 20 Mm (37 km). Na taras widokowy prowadzi 200 krętych schodków.

Położenie: woj. zachodniopomorskie, pow. gryficki ok. 2 km od centrum Niechorza. Dojazd drogą nr 102

Kontakt: Latarnia Morska w Niechorzu, ul. Polna 30, 72-350 Niechorze, tel. (91) 386 34 74

::Kołobrzeg

Charakterystyczna, pękata, ceglana sylwetka z czarnym daszkiem widoczna jest tuż przy wejściu do portu, na prawym brzegu Parsęty. Stoi tam od 1946 r. Ma wysokość 26 m, zasięg jej białego światła wynosi 16 Mm (29,6 km). Choć metalowe schody, którymi wchodzi się na taras widokowy, wydają bardzo nieprzyjemny pogłos, z tarasu można podziwiać port, miasto i plażę, a nawet zachody słońca, gdyż w sezonie letnim otwarta jest do późnego wieczora.

Położenie: woj. zachodniopomorskie, pow. kołobrzeski. Dojazd PKS, PKP

Kontakt: IT, ul. Wojska Polskiego 6c, 78-100 Kołobrzeg, tel. (94) 352 29 31

::Gąski

Niedaleko miejscowości Gąski, zaledwie 20 km na wschód od Kołobrzegu stoi kolejna historyczna latarnia. Swoją karierę zaczęła w 1878 r. Solidna okrągła wieża z ciemnoczerwonej cegły ma ok. 50 m wysokości, a grubość murów u podstawy sięga 2,5 m. Do 1927 r. źródłem światła była lampa naftowa. Światła o zasięgu 23,5 Mm (43,5 km) świecą na wysokości 50,1 m n.p.m. Latarnia wpisana jest do rejestru zabytków. Może walczyć o palmę pierwszeństwa pod względem urody z latarnią w Niechorzu. Na jej szczyt prowadzą solidne schody z granitowych płyt.

Położenie: woj. zachodniopomorskie, pow. koszaliński, 24 km na zachód od Koszalina. 6 km na północ od drogi nr 11 Kołobrzeg–Koszalin

Kontakt: Latarnia Morska w Gąskach, 76-034 Sarbinowo, tel. (94) 316 55 24

::Darłowo

Najdalej wysuniętą na wschód latarnią zachodniego wybrzeża jest czworokątna czerwona wieża z białą stalową kopułą i galerią widokową, stojąca przy wejściu do portu w Darłowie. Zbudowano ją w 1885 r. Mierzy 22 m, białe światło ma zasięg 15 Mm (27,8 km) i biegnie na wysokości 19,7 m n.p.m. Zwiedzający mogą podziwiać klatkę schodową z rzeźbionymi poręczami, na górny taras prowadzą bardzo strome drewniane schody. Usytuowanie latarni bardzo blisko brzegu sprawia, że w czasie sztormów fale docierają do wnętrza budynku, a zimą północne ściany często pokrywa lód. Latarnia Darłowo uważana jest za najmniej ciekawą pod względem architektonicznym, ale za to ma najładniejsze bilety wstępu.

Położenie: woj. zachodniopomorskie, pow. sławieński; można dojść z Darłówka

Kontakt: Latarnia Morska w Darłowie, ul. Wschodnia 14, 76-150 Darłowo, tel. (94) 314 24 52

::Jarosławiec

W Jarosławcu latarnia morska stoi przy głównej ulicy, 400 m od morza. Zbudowana w l. 1835–38 z czerwonej cegły okrągła wieża i licząca ponad 33 m wysokości, podzielona jest trzema gzymsami. Początkowo zainstalowano w niej aparat składający się z 15 lamp na olej rzepakowy, dzisiaj źródłem światła są żarówki reflektorowe umieszczone w czterech obrotowych panelach wysyłające białe, błyskowe sygnały na odległość 23 Mm (42,4 km) na wysokości ponad 50 m nad wodą. Latarnia jest udostępniona do zwiedzania.

Położenie: woj. zachodniopomorskie, pow. sławieński. Jarosławiec leży 11 km na północ od drogi nr 203 łączącej Darłowo z Ustką

Kontakt: Sezonowy Punkt IT w Jarosławcu, ul. Nadmorska 28, tel. (59) 810 94 40

::Ustka

W 1871 r. na maszt stacji pilotów w Ustce zaczęto wciągać lampę, ponieważ jednak jej zasięg był niewielki, w 1892 r. u ujścia rzeki Słupi powstał nowy, dość oryginalny budynek latarników. Jest z czerwonej cegły, ozdobiony mnóstwem daszków i gzymsików. Połączona z nim, niewiele wyższa ośmiokątna wieża, przykryta białą kopułą, ma niecałe 20 m wysokości. Źródłem światła jest żarówka o mocy 1000 W, wysyłająca białe światło o zasięgu 18 Mm (33 km), na wysokości 22, 2 m nad wodą. Z galerii widokowej można podziwiać skomplikowany układ soczewek. Cała budowla przetrwała do naszych czasów bez większych zmian. Można ją zwiedzać.

Położenie: woj. pomorskie, pow. słupski. Dojazd PKS, drogą nr 210 i PKP

Kontakt: IT, 76-270 Ustka, ul. Marynarki Polskiej 87, tel. (59) 814 71 70

::Czołpino

Zbudowana jakiś kilometr od brzegu, wciąż trudno dostępna i najbardziej oddalona od ludzkich siedzib. Latarnię morską Czołpino zbudowano w l. 1872–75 na wysokiej wydmie (50 m), pomiędzy jeziorami Gardno i Łebsko. Obecnie stoi na terenie Słowińskiego Parku Narodowego. Okrągła wieża z czarną kopułą ma białe światło o zasięgu 21 Mm (39 km), biegnące na wysokości 75 m n.p.m. Z tarasu rozciąga się niepowtarzalny widok na ruchome wydmy. W sezonie letnim latarnia udostępniona jest zwiedzającym, działa w niej mały sklepik z pamiątkami, prowadzony przez latarnika.

Położenie: woj. pomorskie, pow. słupski. Do latarni można dojść oznakowanym szlakiem z parkingu (ok. 1 km), znajdującego się na terenie Parku Narodowego

Kontakt: IT, 76-200 Słupsk, ul. Sienkiewicza 19, tel. (59) 842 43 26, 76-214 Smołdzino, ul. Kościuszki 3, tel. (59) 811 72 15

::Stilo

Najbardziej charakterystyczna, o niepowtarzalnej kolorystyce: czarna u podstawy, biała pośrodku i czerwona w części górnej, latarnia morska Stilo rozbłysła w 1906 r. Niemal równie samotna jak Czołpino, stoi 1000 m od morza w gęstym lesie, na wschód od jeziora Sarbsko. Zbudowana na wzgórzu wysokości 40 m ze stalowych segmentów, skręconych za pomocą śrub, mierzy ponad 33 m. Świeci 75 m ponad wodą, a zasięg jej światła wynosi 23 Mm (42 km.) Latarnia połączona jest z wieżą sygnalizacji dźwiękowej. Do chwili zbudowania Portu Północnego była najnowocześniejszą konstrukcją na wybrzeżu. Latem można wejść na taras widokowy.

Położenie: woj. pomorskie, pow. wejherowski. Latarnia położona jest na wzniesieniu ok. 1 km od brzegu we wsi Stilo (na niektórych mapach Osetnik)

Kontakt: Aby umówić się na zwiedzanie: tel. (58) 676 33 06. IT, 84-210 Choczewo, ul. Pierwszych osadników 17, tel. (58) 572 31 40

::Rozewie

Najdalej wysunięta na północ, o największym zasięgu, najbardziej ze wszystkich znana, jedna z najstarszych. Latarnia Rozewie może nieco rozczarować swoim wyglądem. Składa się z dwu części: murowanej stożkowatej wieży oraz stojącej na niej drugiej części – metalowej, czerwonej. Usytuowana na przylądku Rozewie 3 km na wschód od Jastrzębiej Góry, zbudowana na wysokim 50-metrowym klifie. Ma zasięg 26 Mm (48 km) i świeci 83 m n.p.m. Dzięki zainstalowaniu w 1994 r. stacji GPS, statki mogą ustalać położenie z dokładnością do kilku metrów. Latarnia nosi imię Stefana Żeromskiego, ma ciekawą ekspozycję dotyczącą dziejów latarnictwa. Zwiedzający mogą wejść na niższą galerię, ale widok na rosnące wokół drzewa może rozczarować bardziej niż wygląd wieży.

Położenie: woj. pomorskie, pow. pucki; latarnia znajduje się między Władysławowem a Jastrzębią Górą

Kontakt: Muzeum Latarnictwa Polskiego Latarnia Morska, Rozewie, ul. Leona Wzorka, tel. (58) 674 95 42

::Jastarnia

Okrągła wieża latarni w Jastarni, z kopułą pomalowaną w czerwone i białe pasy, została zbudowana w 1950 r. na północnym brzegu Półwyspu Helskiego. Mierzy zaledwie 13,3 m, jest więc najniższa w Polsce. Jej światło biegnie 22 m nad wodą i dociera na odległość 15 Mm (27,8 km). Jest w pełni zautomatyzowana, a można ją oglądać jedynie z zewnątrz.

Położenie: woj. pomorskie, pow. pucki. Dojazd PKS drogą nr 216 i PKP

Kontakt: Biuro Promocji i Obsługi Ruchu Turystycznego, 84-140 Jastarnia, ul. ks. Stefańskiego 5, tel./fax (58) 675 23 40

::Hel

Jest ładna, a do tego ważna dla statków płynących w stronę Gdyni lub Gdańska. Stoi niemal na samym krańcu Półwyspu Helskiego, jest ośmiokątna, wysmukła, z czerwonej cegły. Zbudowana w 1942 r., ma 40 m wysokości, wysyła białe izofazowe światło o zasięgu 17 Mm (31,5 km) na wysokości 38,5 m n.p.m. Udostępniona do zwiedzania w 1994 r. Roztaczające się z niej widoki na Półwysep Helski, a przy dobrej pogodzie także na Trójmiasto, zapierają dech w piersiach. Pierwsza murowana latarnia morska zaczęła tu świecić w 1827 r., a przestała 19 września 1939 r., gdy wysadzono ją w powietrze na rozkaz dowódcy obrony Helu.

Położenie: woj. pomorskie, pow. pucki. Dojazd PKS drogą nr 216 i PKP

Kontakt: Latarnia Morska, ul. Bałtycka 3, tel. (58) 675 06 17, IT ul.Wiejska 78, tel. (58) 675 10 10

::Sopot

Sopocka wieża na miano latarni morskiej zasłużyła po 1977 r., kiedy dostała światła o zasięgu 17 Mm (31,5 km) na wysokości 25 m n.p.m. Wieża o przekroju kwadratu została zbudowana w l. 1903–1904. Ma 30 m wysokości, w górnej części narożniki przechodzą w cztery efektowne ganki, zaś boczne ściany zdobi kilkanaście okien. Stoi na terenie sopockiego mola. By na nią wejść, trzeba zapłacić za wstęp na molo i za wejście na wieżę.

Położenie: woj. pomorskie, pow. Sopot (grodzki). Dojazd PKS, PKP

Kontakt: IT, 81-704 Sopot, ul. Dworcowa 4, tel. (58) 550 37 83

::Gdańsk

Najmłodszą, najnowocześniejszą i najmniej tradycyjną latarnię otwarto w 1984 r. Prostokątna żelbetowa niebieska wieża ma 61 m wysokości. Na jej szczycie znajduje się biały dwupiętrowy budynek – pomieszczenie pilotów i źródło światła o zasięgu 25 Mm (46 km). Jako jedyna ma windę, ale korzystają z niej tylko pracownicy kapitanatu, gdyż obiekt nie jest udostępniony do zwiedzania.

W Gdańsku można zwiedzić inną latarnię, bardzo piękną i dość wiekową. Ośmiokątna wieża z czerwonej cegły lekko zwęża się ku górze, na szczycie ma ośmiokątną galerię z żelaznymi poręczami. Stoi w Nowym Porcie i jest następczynią latarni Wisłoujście. Zbudowano ją w 1894 r., a konstrukcja wzorowana była na latarni morskiej w Cleveland nad jeziorem Erie, najpiękniejszej latarni morskiej Ameryki. W czasach, gdy nie istniało jeszcze radio, na maszcie nad kopułą Latarni Gdańsk Nowy Port była Kula Czasu, która pozwalała kapitanom stojących na redzie statków regulować chronometry. Latarnia świeciła do 1984 r. Wpisana do rejestru zabytków, została udostępniona do zwiedzania.

Położenie: woj. pomorskie, pow. Gdańsk (grodzki). Dojazd PKS, PKP

Kontakt: IT, ul. Heweliusza 27, tel. (58) 301 43 55

::Krynica Morska

Na wysokiej wydmie stoi okrągła, zwężająca się ku górze wieża z betonowych bloków, pomalowana na czerwono. Jej szczyt zwieńczony jest białym stożkowatym daszkiem i galerią widokową. Ma 27 m wysokości, światło znajduje się 53 m n.p.m., a jego zasięg wynosi 19,5 Mm (36 km). Z galerii widokowej rozpościera się piękny widok: z jednej strony otwarte morze i przedzielone mierzeją wody Zalewu Wiślanego, z drugiej Tolkmicko i Frombork, a przy dobrej pogodzie – światła Helu i Gdańska.

Położenie: woj. pomorskie, pow. nowodworski. Dojazd PKS drogą nr 501

Kontakt: IT, ul. Gdańska, 82–120 Krynica Morska, tel. (55) 247 63 76