Szukaj

» Wyszukiwanie zaawansowane



Szukaj

» Wyszukiwanie zaawansowane



Szukaj


Szukaj

Szukaj

Nie masz pomysłu na wczasy?


« Powrót do inspiracji (227)

Tekst: Jan Maciej Zapert

Świadek minionej chwały


Oto twierdza broniąca przeprawy, której już nie ma. Mazowiecka kolegiata, z której pozostały tylko fundamenty. Siedziba potomków królewskich rodów z Anglii i Włoch oraz kandydatów do tronu Polski. Zamek w Czersku.

Tekst Jan Maciej Zapert


Stoimy na wysokiej skarpie. Poniżej przed laty płynęła Wisła, dziś aż po horyzont ciągną się sady jabłoniowe. Skromne domki przy rynku, dwa małe sklepiki. Cisza. Nic nie wskazuje, że w tym miejscu tętniło życiem średniowieczne wielotysięczne miasto. I to nie byle jakie miasto – ulokowane na skrzyżowaniu szlaków handlowych, z ratuszem, kościołami, szpitalem dla pątników i armią rzemieślników, których wyroby znane były w całej Europie.

Miasta i brodu przez rzekę bronił niegdyś zamek górujący nad miastem. Teraz musimy stanąć na palcach, żeby wypatrzyć go zza parterowych zabudowań przy rynku.


Niewykorzystana twierdza

Murowany zamek powstał pod koniec XIV wieku, w miejscu ziemno-drewnianego grodu. Ma trzy wieże: bramną czworokątną i okrągłe zachodnią i południową. Zbudowany jest z wypalonych cegieł, a częściowo z kamieni-okrąglaków. W pierwszej fazie budowy wieże zamkowe zrównane były wysokością z murami zamkowymi, dopiero później wywindowano je w górę i nakryto dachami (których dzisiaj już nie ma). Po objęciu zamku przez królową Bonę dołożono jeszcze hurdycje – wystające elementy pozwalające na bezpieczne dla obrońców oblewanie atakujących smołą czy wrzątkiem.

Od strony wschodniej wybudowano fosę, nad którą w średniowieczu przerzucano drewniane mosty zwodzone – osobne dla pieszych i dla rycerzy konnych. Z drugiej strony dostępu do zamku broniła rzeczułka uchodząca do Wisły. Ceglany, arkadowy most, którym dzisiaj dostajemy się do zamku, pochodzi z XVIII wieku.

W wieży bramnej mieszkał kasztelan, zaś książęcy gospodarze mieli do dyspozycji dwa domy przytulone do murów. Od północy wznosił się zajmujący całą długość kurtyny Wielki Dom. Była to najprawdopodobniej konstrukcja jednopiętrowa, w której centralne miejsce zajmowały komnaty księcia. Dziś pozostały po nich tylko fundamenty.

W centralnej części placu również można dostrzec fundamenty – zbudowane z białych ciosów wapiennych pochodzących prawdopodobnie z Gór Świętokrzyskich. To pozostałości kościoła Świętego Piotra. Mikroskopijny kościółek pełnił funkcję nie tylko kaplicy zamkowej, lecz także kolegiaty, zanim została ona przeniesiona do katedry Świętego Jana w Warszawie.

Co ciekawe, nigdy nie odnaleziono na dziedzińcu zamkowym śladów studni. Można więc domniemywać, że powszechną praktyką było pobieranie wody z Wisły. Być może liczono na dobrodusznych napastników, który pozwoliliby czerpać wodę z rzeki w razie napadu. Na szczęście nigdy nie sprawdzono tego w praktyce, gdyż od momentu powstania zamek nie doświadczył długotrwałego oblężenia.

Na nieszczęście dla książąt mazowieckich, tuż po inauguracji zamku nadeszła powódź stulecia, po której Wisła odsunęła się od budowli o kilka kilometrów. Nowoczesna twierdza szybko straciła rację bytu. Nie mogła bronić przeprawy, a i sama, bez fosy pełnej wody, była wystawiona na łatwy łup minerów. Ostatecznie na początku XV stulecia książęta mazowieccy przenieśli się na stałe do Warszawy.


Królowa na włościach

Można snuć rozważania, jakie byłyby losy miejscowości i zamku, gdyby nie powódź. Może – przy dobrym układzie gwiazd – Czersk mógłby stać się stolicą Mazowsza, a nawet Polski... To jednak tylko hipotezy. Faktem jest, że zamek stracił na znaczeniu. Nie zniknął jednak zupełnie z mapy Polski.

Po śmierci Zygmunta Starego – jako część oprawy wdowiej po zmarłym królu – objęła go królowa Bona. I zakochała się w nim bez pamięci. Przemieszkiwała tu z upodobaniem, była wspaniałą administratorką, a okolica zyskała znaczenie dzięki jej mądrym rządom. Na stokach wokół zamku zostały właśnie przez nią założone sady i nieistniejące już (pewnie przez globalne ocieplenie) winnice.


Komentujesz: Świadek minionej chwały

Wpisz komentarz

Zamknij to okno
Tylko zalogowani użytkownicy mogą wystawiać komentarze

Tagi: czersk, zamek w czersku


Wasza ocena:


Wyślij link do znajomego!

Zamknij to okno
Prześlij poniższy link do znajomego najwygodniejszą dla Ciebie formą :


Wasze komentarze

Skomentuj artykuł


    Jeszcze nie ma jeszcze żadnych komentarzy

Zgłoś nadużycie